Bu sorunun cevabı, modern çağın en kritik tartışmalarından birini oluşturuyor.

Ulus Devletin Direnci

Ulus devlet, tanımı gereği bağımsızdır. Kendi hukukunu, ekonomisini, sınır güvenliğini ve toplumsal düzenini belirleme hakkına sahiptir. Bu durum, emperyalizmin temel mantığıyla doğrudan çelişir. Çünkü emperyalizm, başka toplumların kaynaklarına, pazarlarına ve karar mekanizmalarına müdahale etmek üzerine kuruludur.

Dolayısıyla güçlü bir ulus devlet, doğal olarak emperyalist yayılmaya bir bariyer oluşturur.

Emperyalizmin Yeni Yüzü

Ancak günümüzde emperyalizm, 19. yüzyılın sömürgeci yöntemleriyle ilerlemiyor. Bugünün hâkimiyet araçları çok daha “yumuşak” görünüyor: Ekonomik bağımlılık, medya etkisi, uluslararası finans kuruluşlarının dayatmaları, teknoloji tekellerinin kontrolü…

Bu yeni emperyalizm, tanklarla değil; verilerle, kredilerle, küresel markalarla ve dijital bağımlılıklarla ilerliyor.

Bu tablo karşısında ulus devletlerin direnç noktası, ekonomik bağımsızlık ve kültürel kimlik oluyor. Kendi üretim kapasitesini kaybeden ya da kültürel bütünlüğünü koruyamayan toplumlar, emperyalizme karşı savunmasız hale geliyor.

Ulus Devletler Neden Hedef?

Emperyalizm açısından ulus devletlerin en büyük “tehlikesi”, kendi halkının iradesine dayanmasıdır. Ulusal egemenlik güçlü oldukça, dış müdahale o kadar zorlaşır.

Bu nedenle birçok uluslararası aktör, ulus devletleri “eski model”, “dar görüşlü” ya da “küresel düzenle uyumsuz” olmakla eleştirir.

Oysa mesele, çağ dışılık değil; kontrol edilemez olmaktır.

Küreselleşme ile Bağımsızlık Arasında Sıkışan Dünya

Bugün hiçbir ülke tamamen kendini kapatarak yaşayamaz. Küresel ekonomi gerçek bir ağ sistemi haline gelmiş durumda. Ancak bu durum, ulus devletlerin önemini azaltmıyor; aksine artırıyor.

Küreselleşmenin yarattığı kırılganlıklar, ulus devletin koruyucu çerçevesine olan ihtiyacı büyütüyor. Pandemiden enerji krizlerine kadar yaşanan her kriz, devletin varlığının ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.

Sonuç: Evet, Ulus Devlet Bir Tehlikedir… Ama Kime?

Ulus devletler emperyalizm için gerçekten bir tehlikedir. Çünkü kendi kararlarını kendi alan, kaynaklarını koruyan, halkının çıkarını önceleyen her yapı; dış güçlerin yönlendirme ve kontrol mekanizmalarını zayıflatır.

Bu nedenle emperyalizmin ideal dünyası, sınırların anlamsızlaştığı, kültürel kimliklerin muğlaklaştığı, ekonomilerin bağımlı hale geldiği bir dünyadır.

Ulus devletlerin ideal dünyası ise, kendi kaderini tayin eden toplumlardır.

Son tahlilde mesele basittir:

Ulus devlet ne kadar güçlüyse, emperyalizmin alanı o kadar daralır.